Rubriek De hobby van

De hobby van:

In deze rubriek iemand uit Ysbrechtum over zijn of haar hobby.
Deze rubriek verschijnt 1 keer in de 2 maanden (even maanden) op de eerste donderdag.

De hobby van… HarmJan Dijkstra

Als tweede in de reeks ‘ De hobby van…’ mochten we HarmJan Dijkstra van de Doarpshûsleane interviewen. Dat was geen zware opgave want als HarmJan eenmaal op de praatstoel zit weet hij nauwelijk van ophouden. Hij heeft dan ook een bijzondere liefhebberij waar heel veel over te vertellen valt., zo bleek.

HarmJan, wat is je hobby?

Ik bedrijf de edele schaaksport.

Doe je dat allang?

Ja eigenlijk al mijn hele leven. Normaal krijgen kinderen als ze in de wieg liggen te huilen een rammelaar tussen hun knuistjes gedrukt. Mijn ouders hadden geen rammelaar en om mij toch maar stilt e krijgen wierp mijn vader een schaakstuk in mijn wieg. Meestal was dat de kongingin, het grootste stuk, zodat de kans op verstikking het kleinst was.

Van wie heb je het schaken geleerd?

Van mijn goede vader die sinds zijn eigen jonge jaren feitelijk verslaafd was aan het spelletje. Hij stond er als het ware mee op en ging er mee naar bed. Ik heb hem eigenlijk nauwelijks anders gekend dan gebogen over het schaakspel. Daarom ben ik ook zo’n rustig en ingetogen mens, want als hij zat te schaken moesten zijn gezinsleden natuurlijk stil zijn.

Wat is er zo leuk aan schaken?

Het is een prachtig spel dat nooit verveelt. Ik heb honderden partijen in mijn leven gespeeld, zo niet duizenden. En nooit is het hetzelfde. Altijd weer anders, altijd weer verrassingen, steeds weer nieuwe wendingen.

Schaak je bij een club?

Ja, ik ben al bijna vijftig jaar lid van schaakclub Westergoo in Bolsward, een vereniging die al honderdendertig jaar bestaat. Ik ben de club trouw gebleven toen ik begin tachtiger jaren van Bolsward naar Sneek verhuisde. In Sneek is ook wel een schaakclub, maar ik heb er nooit een seconde over nagedacht om over te stappen. Noem het clubliefde. Een Ajaciet zal ook nooit een Feyenoorder worden.

Ben je goed in schaken?

Nou, ik wil dat niet overdrijven. Alle schakers hebben een rating en daardoor kan je precies zien hoe hoog je op bijvoorbeeld de Friese ranglijst staat. Ik geloof dat ik net bij de beste honderd behoor. Dus niet de absolute top, maar ook geen beginneling. Ik speel een leuk potje mee.

Speel je alleen partijen of doe je daarnaast ook nog andere dingen binnen de sport?
Nee, ik schaak niet alleen maar partijtjes. Ik doe nog heel veel andere dingen ernaast. Ik ben een vrij fanieke probleemoplosser en ik ben bevoegd scheidsrechter. Daarnaast lees ik graag over het schaakspel. Ik heb een aanzienlijke collectie schaakboeken en ik ben op verschillende tijdschriften geabbonneerd. Ook schrijf ik regelmatig over het schaken op de website van onze club maar ook wel in kranten en andere bladen.

Je zei probleemoplosser te zijn, wat wil dat zeggen?

Ja dat is een specifieke tak van het schaken. Iemand componeert een stelling en dan moet je als oplosser zien te achterhalen hoe de zwarte koning in twee of drie zetten mat komt te staan. Het is misschien wel leuk te vertellen dat een van Frieslands beste probleemoplossers jarenlang in Ysbrechtum heeft gewoond. Hij heette Piet van der Laan. Hij loste altijd met veel success de problemen op die wekelijks in het Friesch Dagblad verschijnen. Hij is inmiddels verhuisd naar Groningen, maar ik kom zijn naam nog regelmatig tegen.

Wonen er voor zover jij weet meer schakers in Ysbrechtum?

Ik zou het niet weten. Ik ken ze althans niet. Vroeger had je vader en zoon Wiersma, die konden heel goed meekomen, maar ik ben ze uit het oog verloren. Ik geloof dat Wiersma senior bijna honderd jaar is geworden. Voorts weet ik dat de oud-voorzitter van de Friese Schaakbond getrouwd was met een Ysbrechtumse. Jannie heette ze. Jannie ….. Heel af en toe spreek ik haar nog en dan moet ik Haite Zondervan altijd de groeten doen.

Is schaken een dure sport?

Nee dat valt reusachtig mee. Je moet een bord hebben en stukken en eigenlijk ook wel een klok. Met een tientje of zeven kom je een heel eind. Je hoeft verder geen special kleding of iets dergelijk. Gewoon een spijkerbroek en een trui volstaan. Een net colbertjasje mag natuurlijk ook. De contributie van een schaakclub schommelt rond de honderd euro. Dat valt dus ook wel mee.

Heb jij je kinderen het schaken ook geleerd?

Nee. Wij hebben twee meiden en die heb ik bewust op afstand van het schaakwereldje gehouden. Zelf voel ik me er prima thuis maar voor meisjes vind ik het toch minder geschikt. De schaakwereld bestaat voor ongeveer de helft uit brave huisvaders die iedere week het oliepeil van hun middenklasser controleren. En de andere helft bestaat uit tamelijk morsige vrijgezellen die veelal licht autistische trekjes vertonen. Tegen zo’n wereld moet je meisjes in bescherming nemen, vind ik.

Ben je bestuurlijk ook actief in de schakerij?

Ja, momenteel ben ik secretaries van de club in Bolsward. Eerder was ik ook al eens acht jaar voorzitter. En ik ben vijf jaar secretaries geweest van de Friese Schaakbond. Voorts heb ik in het bestuur gezeten van Schaaksociëteit De Raadsheer. Dat was een gezelschap heren dat alleen maar over het schaken in de meest brede zin des woords sprak. Heel bijzonder. Ze vertelden elkaar verhalen over wat ze in de schaakwereld hadden meegemaakt of over bijzondere voorvallen of opmerkelijke personen. De sociëteit heeft tien jaar bestaan maar is helaas in 2016 ter ziele gegaan.

Is schaken een gezonde sport?

Ik aarzel. Als je bij gezond alleen maar aan lichamelijk bewegen denkt en zo dan is het natuurlijk niet echt een spel waar je fit bij blijft. Maar geestelijk is het zeker gezond. Het schijnt een prima sport te zijn ter voorkoming van dementie. Maar wat daar verder de motivering bij is, dan ben ik vergeten.

Is schaken in Nederland/Friesland een grote sport?

Voor de oorlog was het schaken enorm populair. Dat was in de tijd dat de Nederlander Max Euwe wereldkampioen werd. Daarne zakte het flink terug met een kleine opleving in de zeventiger jaren toen de Amerikaan Bobby Fischer van zich deed spreken. Inmiddels zijn we landelijk gedaald naar zo’n vijftien duizend actieve schakers. In Fryslân zijn dat er zo’n vijfhonderd. De schaaksport is wel geweldig goed georganiseerd. Er worden veel competities en toernooien gehouden en ook de jeugdopleiding en dergelijke is erg professioneel. In het topschaak gaan grote bedragen om. Helaas echter slaat bij het schaken de vergrijzing ook enorm toe. Ik ben met mijn 59 lentes bij ons op de club een van de jongsten.

Het schaken heft wat een saai imago. Is dat juist. Is het een saaie sport?

Nee in tegendeel. Ik snap best dat mensen die niet zo goed ingevoerd zijn in het spel niet goed begrijpen wat er interessant aan is om uren achter elkaar maar wat naar die stukken te turen. Als je de finesses wel kent dan is het een bijzonder boeiend spel dat nooit verveelt. Tijdens het spel wordt er weinig met elkaar gesproken. Strikt genomen is dat zelfs verboden, maar na afloop is er veelal volop contact tussen de spelers. Ook wij kennen op de club een ‘ derde helft’. Dan drinken we een glaasje en dan hebben we het er even over. Erg gezellig en een onlosmakelijk onderdeel van een avondje schaak.

Bezoek je wel eens de grote schaakevenementen in binnen- en buitenland?

Dankzij het internet kun je zo’n beetje alle belangrijke partijen die er in de wereld worden gespeeld live op de voet volgen. Dus daar hoef je eigenlijk niet je luie stoel vooruit. Maar ik ga wel ieder jaar een dagje naar Wijk aan Zee als de sterkste spelers ter wereld daar het door de Hoogovens gesponsorde toernooi spelen. Voor de sfeer en de gezelligheid.

Heb je naast veel schaakboeken nog andere bijzondere schaakattributen?

Nee, niet veel bijzonders. Wel bezit ik een heel oud dambord. Het stamt uit 1846 en is door een mijner voorvaderen gemaakt. Het is een van de oudst bewaard gebleven damborden van Friesland.

Hoeveel tijd kost het schaken je wekelijks?

Van September tot eind april ben ik in beginsel iedere dinsdagavond in Bolsward van de partij. Ik ontbreek vrijwel nooit, tenzij ik moet werken. En ja, op alle andere dagen van de week ben ik eigenlijk ook altijd wel eventjes met het spel bezig. Een partijtje naspelen, wat theorie bestuderen, een schaakboek lezen, een artikeltje schrijven. Ik denk dat als ik straks wat minder ga werken ik nog meer tijd aan het fascinerende spelletje zal besteden. Ik kijk daar erg naar uit.

Dus je bent van plan om er nog lang mee door te gaan?

Zeker, als het aan mij ligt tot dat ik er bij neerval. Ik zit nog boordevol ideeën en ambities. Ik zou nog wel eens schaakles willen geven op een school en misschien kan ik ook nog wel eens een leuk toernooi organiseren in ons dorpshuis. En ik heb nog heel veel onderwerpen waarover ik zou willen schrijven. Als jurist en scheidsrechter ben ik bijvoorbeeld bijzonder geinteresseerd in het schaakreglement en de interpretative en toepassing van regels. Daar vallen nog heel wat leuke verhalen over te vertellen.

Tenslotte, heb je in je leven (je werk bijvoorbeeld) wat aan het schaken gehad?

Ja zondermeer. Dankzij het schaken heb ik heel veel bijzondere mensen leren kennen. En door het schaken heb ik natuurlijk ook wel wat speciale competenties ontwikkeld. Nadenken voor dat je iets doet, strategisch inzicht, incasseringsvermogen, concentratie. Noem maar op.

Toch nog een laatste vraag: heb je nog andere hobbies?
Ja naast het schaken heb ik nog een grote liefhebberij. Maar wat dat is dat vertel ik lekker niet.

Jammer HarmJan dat je dat laatste geheim niet met ons wilde delen, maar niettemin bedankt dat je ons verder zo openhartig te woord stond. En natuurlijk veel success in de toekomst.

(red)



De hobby van: